Tahkikat
Yargılamanın taraflarca ileri sürülen vakıaların ve delillerin mahkemece incelendiği aşamadır. HMK'da dilekçeler aşamasından sonra ve tahkikatın sona ermesinden önceki süreci kapsar.
Tahkikat Nedir?
Tahkikat; hukuk yargılamasında dilekçelerin teatisi ve ön inceleme aşamalarından sonra başlayan, tarafların ileri sürdüğü çekişmeli vakıaların delillerle aydınlatıldığı asıl yargılama evresidir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu tahkikatı m. 143 ve devamında düzenler. Mahkeme, ön inceleme tutanağına geçirilen çekişmeli vakıaları esas alır ve bu vakıalara ilişkin delilleri toplayıp değerlendirir. Tahkikat sona erdiğinde sözlü yargılama aşamasına geçilir ve hüküm kurulur.
Tahkikat Aşamasında Yapılan İşlemler
Tahkikatta mahkeme; tanık dinleme, bilirkişi raporu alma, keşif yapma, isticvap (tarafın bizzat dinlenmesi), belge inceleme, yemin teklifi gibi delil işlemlerini yürütür. Taraflar süresinde sundukları delillere dayanır; HMK m. 145 uyarınca süresinde sunulmayan delil ancak istisnai hâllerde tahkikat sırasında ileri sürülebilir. İddia ve savunmanın genişletilmesi veya değiştirilmesi ile ıslahın koşulları, yargılamanın aşaması ve taraf işlemlerine göre ayrıca değerlendirilmelidir.
Sık Karşılaşılan Sorunlar
Pratikte en sık karşılaşılan sorunlar; süresinde sunulmayan delillerin mahkemece reddedilmesi, tanık listesinin geç verilmesi, bilirkişi raporuna karşı süresinde itiraz edilmemesi ve ıslah hakkının yerinde kullanılmamasıdır. HMK m. 281 bilirkişi raporuna ilişkin talep ve itirazlar için iki haftalık süre öngörür. Bu sürenin kaçırılması usulî sonuç doğurabilir; ancak HMK m. 282 uyarınca bilirkişi raporu mahkemeyi kendiliğinden bağlamaz ve hâkim raporu diğer delillerle birlikte değerlendirir. Tahkikat boyunca yeni belge ve raporlar, duruşma tutanakları ve ara karar süreleri dosya özelinde takip edilmelidir.